Asteroid Lutecija ima jezgro od vrelog, tečnog metala

Nova istraživanja asteroida u dubokom svemiru ukazuju da oni možda imaju tečno, vrelo jezgro, ostatak iz ranih dana Solarnog sistema.

Naučnici su se skoncentrisali na asteroid “Lutecija”, koji je možda netaknuti ostatak iz perioda formiranja planeta. Ovaj svemirski kamen je jedan od više miliona u asteroidnom pojasu između Marsa i Jupitera. Letelica Evropske svemirske agencije (ESA) “Rozeta” prošla je pored “Lutecije” 2010. godine, što je naučnicima dalo prvi detaljni uvod u ovaj veliki asteroid.

Obavljena ispitivanja pokazala su da je “Lutecija” neuobičajeno gusta za jedan asteroid. S obzirom da njegova površina deluje porozno, ta gustina bi se mogla objasniti postojanjem jezgra sa otopljenim metalom, poput onih u planetama sličnima Zemlji.

Ukoliko je to tačno, “Lutecija” bi mogla da bude primer zaustavljenog razvoja – telo koje je, u rano vreme postojanja Solarnog sistema, bilo na putu da naraste u planetu, ali nikada nije stiglo dotle.
“Asteroidni pojas je možda mnogo zanimljiviji nego što izgleda”, izjavio je Bendžamin Vajs, planetarni naučnik Instituta za tehnologiju u Masačusetsu.

Asteroidi glavnog pojasa su uglavnom omanji i laki, sa brazdama i rupama koje dopiru do njihove unutrašnjosti, što ih čini veoma poroznim. Fotografije “Lutecije” iz blizine takođe otkrivaju pukotine i brazde preko njene površine. Naučnici su napravili model “Lutecije” na osnovu tih fotografija.

Naučnik Holger Sirks i njegov tim za istraživanje Solarnog sistema sa Instituta Maks Plank u Nemačkoj procenili su da je ovaj asteroid dužine 121, visine 101, a širine 75 kilometara. Oni su takođe izračunali da je “Lutecija” teška 1,8 bilijardi tona (milion milijardi). Kada su izračunali njegovu veličinu i masu, naučnici su mogli da odrede i gustinu asteroid. Martin Pacold sa Univerziteta Kolon u Nemačkoj otkrio je da je gustina najviša ikad izračunata kod jednog asteroid – oko 3,400 kilograma po kubnom metru, što je približna gustina dijamanta.

S obzirom na brazde na površini, koje ukazuju da je njegov omotač porozan, i datu gustinu, ovaj asteroid ima tečno jezgro, zaključili su naučnici.
“Ovo može da znači da postoji čitav spektar čudnih planetarnih ‘zverki’, koje su se oformile u rasponu od početne faze do potpuno različitih tela”, rekao je Vajs.

Ukoliko “Lutecija” zaista ima otopljeno jezgro, onda je ona prvi poznati asteroid koji se delimično podelio na tečnu unutrašnjost i hladnu površinu, poput Zemlje. Kako je Solarni sistem počeo da se formira pre oko 4,5 milijardi godina, planete su rođene u sudarima prašine i kamenja. Bezbrojni komadi koji su ostali relativno mali formirali su asteroide, dok su drugi vremenom narasli, nadodavanjem materijala, do veličine planete. Ovi svetovi nekada su bili veoma vreli, ali su se vremenom ohladili od spolja ka unutra, formirajući koru oko otopljenog jezgra.

Zato je “Lutecija” možda slučaj zaustavljenog planetarnog razvoja, telo dovoljno veliko da razvije i zadrži tečno jezgro, ali ne dovoljno da dostigne veličinu planete.
“Planete ne zadržavaju podatke o ovim ranim procesima promene. Ovaj asteroid je možda ostatak prvog događaja topljenja u telu”, istakao je Vajs.

DODATNI TEKST:

Misterija magnetnih meteorita na Zemlji
Asteroidi sa tečnim jezgrom mogli bi biti od pomoći u rešavanju misterije magnetnih meteorita otkrivenih na Zemlji. Vajs i njegove kolege ukazuju da se takva namagnetisanost najverovatnije pojavila u asteroidima sa otopljenim, metalnim jezgrom. Ovo je veliki zaokret od tradicionalne predstave asteroida kao prvobitnog, neotopljenog objekta.
“Poreklo ove namagnetisanosti je glavno nerešeno pitanje već skoro pet decenija. Ukoliko su asteroidi delimično podeljeni, oni su mogli da oforme jezgra tečnog metara koja generišu drevna magnetna polja. Ta polja mogu da objasne magnetizaciju primećenu kod mnogih vrsta primitivnih meteorite”, rekao je Vajs.
Da potvrde da li je bilo koji asteroid stvarno imao otopljeno jezgro, naučnici bi morali da uzmu uzorke direktno sa njih. Tim američke svemirske agencije NASA planira da lansira letelicu 2016, koja će upravo uzimati uzroke sa asteroida i vraćati se sa materijalom na Zemlju.
“Izazov je u tome što telo mora da bude veliko. Ako nije vleiko, neće imati tečno jezgro. Onda je problem što neće sva velika tela da budu lako izbušena”, zaključio je Vajs.